Proton, de Zwitserse aanbieder van privacy-gerichte onlinediensten, schat de Belgische afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers zoals Amazon, Google, Microsoft of Oracle op 80% (Bron: Europe’s tech sovereignty watch by Proton). Onze buurlanden scoren niet veel beter en in het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Scandinavië stijgt de afhankelijkheidsgraad zelfs tot ver boven de 90%.

Dit brengt onzekerheden met zich mee niet alleen op technisch, maar ook op juridisch vlak. In Nederland leeft deze bezorgdheid al een poosje, waarbij de discussie af en toe in het hart van het publieke debat opduikt. Zo was er in mei 2025 de case waarbij een medewerker van het Internationaal Strafhof in Den Haag geblokkeerd werd uit zijn Microsoft-account naar aanleiding van sancties opgelegd door een Amerikaanse rechtbank.

Begin 2026 had je dan de geplande overname van IT-bedrijf Solvinity. Hierdoor dreigde de technische onderbouw van diensten als DigiD en MijnOverheid (de Nederlandse equivalenten van ACM/IDM en MijnBurgerprofiel) in Amerikaanse handen te vallen.

‘Hou je data binnen het bereik van je rechtbanken’, is een slogan die steeds vaker weerklank vindt bij overheden en beheerders van kritieke maatschappelijke infrastructuur. Terecht, want ondubbelzinnige gegevens over identiteit, gezondheid, justitie of sociale zekerheid vormen de hoeksteen van onze burgerrechten. Ze verdienen beter dan opgeslagen te worden op servers gecontroleerd door een land waarmee we steeds minder waarden delen en waarvan niemand weet of het eigenlijk nog wel een bondgenoot is.

10 tips & tricks

Maar hoe kunnen overheden hier concreet op inspelen zonder in paniekmodus te geraken? Wat zijn mogelijke actiepunten waarmee je vandaag aan de slag kan?

Beleidsmatige tips & tricks.

1. Start met verkennen van Europese alternatieven voor de hyperscalers uit de Verenigde Staten. Neem daarbij de website https://european-alternatives.eu als vertrekpunt.
2. Definieer een migratie roadmap en geef prioriteit aan privacy-gevoelige authentieke kerndata.
3. Datasoevereiniteit hangt nauw samen met privacy en cybersecurity. Bevorder kennis en bewustwording bij overheidspersoneel rond deze thema’s.
4. Neem dezelfde aspecten ook op als expliciete eisen bij openbare aanbestedingen en contractonderhandelingen.
5. Besteed de nodige aandacht aan compliance en audits met betrekking tot regelgeving (bijvoorbeeld AVG/GDPR, NIS2, EU Data Governance Act) en governance best practices (bijvoorbeeld ISO-27001).

Waarop letten bij de keuze voor software?

1. Kies voor software met een agnostische architectuur die je op om het even welke (cloud-)infrastructuur kan hosten.
2. Ga voor software gebouwd op basis van open industriestandaarden en interoperabele bouwblokken. Zo vermijd je vendor lock-in en kan je makkelijk van leverancier of partner wisselen.
3. Let erop dat de software toelaat om cruciale data en configuraties te exporteren in een open formaat. Hoe eenvoudiger het is om alles uit het systeem te halen, hoe meer je echt eigenaar bent van de oplossing.
4. Let erop dat software voldoet aan de meest recente standaarden op vlak van veilighed en gegevensbescherming.
5. Kies voor softwareleveranciers en -partners die dichtbij de overheid staan, die dezelfde waarden en normen delen en die uitblinken in ondersteuning.

Hoe spelen Skryv en Vanden Broele hierop in?

Andi Vercruyssen (data protection officer Vanden Broele): “Eén van onze doelstellingen is onze klanten garanderen dat hun data bij Vanden Broele veilig zijn. Dat hebben we bewezen met ons ISO 27001 certificaat. In dat kader verstrengen we het toezicht op onze leveranciers en nemen we alle afhankelijkheden kritisch onder de loep.”

Meer info

Wil je meer te weten komen? Of ben je nieuwsgierig naar wat Skryv en Vanden Broele te bieden hebben? Neem dan zeker contact met ons op.