Buzzword uitgelegd: interoperabiliteit

Dit kan slaan op uitwisselbare data, generieke services of gestandaardiseerde technische onderdelen. Net als Lego-blokjes klikken deze bouwblokken netjes in elkaar tot één samenhangend geheel, maar zijn ze afzonderlijk ook integreerbaar in andere oplossingen. Het principe van interoperabiliteit vormt de hoeksteen van elk hedendaags IT-beleid. Voor IT‑managers en infrastructuurbeheerders binnen de overheid brengt die evolutie eigen uitdagingen mee. Hoe hou je een groeiend landschap van losse componenten beheersbaar en veilig? In dit blogartikel gaan we dieper in op het buzzword interoperabiliteit en leggen we uit hoe dit past binnen de filosofie van Skryv.

Diverse types interoperabiliteit

Interoperabiliteit komt in vele kleuren, maten en gewichten. Hieronder lichten we de verschillende vormen van interoperabiliteit nader toe, voor wie graag meer houvast krijgt bij deze begrippen.

Technische vs semantische interoperabiliteit?

Dit zijn twee verschillende aspecten van interoperabiliteit. Ligt de nadruk op de laagdrempelige connectie (bv. API) met andere bouwblokken door het gebruik van standaarden (bv. REST) en protocollen (bv. HTTP)? Dan spreken we over technische interoperabiliteit. Voor IT-managers betekent dit waken over consistente URI-structuren, security patronen (bv. OpenID Connect) en REST API-standaarden.

Ligt de nadruk eerder op gestandaardiseerde datamodellen (bv. ontologieën of termennetwerken) en de vlotte uitwisseling van informatie via een gedeeld begrippenkader (bv. OSLO-standaarden)? Dan gaat het over semantische interoperabiliteit.

Naast technische en semantische interoperabiliteit zien we ook de termen organisatorische en juridische interoperabiliteit opduiken. Daar ligt de nadruk minder op software, maar meer op mensen en organisaties en de mate waarin ze in staat zijn om samen te werken.

Interoperabiliteit vs intraoperabiliteit?

Naast interoperabiliteit hoor je ook wel eens de term intraoperabiliteit vallen. Beiden hebben een identieke betekenis, maar verschillen qua scope. Concreet betekent intraoperabel dat bouwblokken enkel en alleen uitwisselbaar zijn binnen een bepaald ecosysteem (sectorspecifiek). Interoperabele bouwblokken hebben een algemenere scope en zijn dus ook compatibel buiten dat systeem (universeel).

Het onderscheid zegt ook iets over hoe die bouwblokken eruit zien. Intraoperabele bouwblokken hebben typisch een diepere structuur, bevatten meer detail en richten zich op intense, gespecialiseerde samenwerking. Interoperabele bouwblokken hebben dan weer een brede, maar meer oppervlakkige insteek. De nadruk ligt dan eerder op eenvoud (KISS-principe, Keep It Simple and Straightforward) en laagdrempeligheid.

In de praktijk sluit dit onderscheid nauw aan bij de bouwblokken‑strategie van onder meer Government OS en Vlaanderen Radicaal Digitaal: intraoperabele bouwblokken (zoals sectorspecifieke backoffices of dataservices) maken intensieve samenwerking binnen één domein mogelijk, terwijl interoperabele bouwblokken (zoals generieke proces‑, data‑ of integratielagen) herbruikbaar zijn over beleidsdomeinen en bestuursniveaus heen.

Voordelen vs nadelen van interoperabiliteit?

Binnen de IT-sector heeft interoperabiliteit een uitgesproken positieve connotatie. Oplossingen die gebouwd zijn met interoperabele bouwblokken zijn wendbaarder, betrouwbaarder en hebben doorgaans een langere levensduur. Architecten appreciëren het feit dat bouwblokken los van elkaar kunnen evolueren zonder afbreuk te doen aan integratie- en uitwisselingsmogelijkheden. Het gebruik van universele protocollen in plaats van tientallen ad-hoc integraties zorgt er immers voor dat verbindingen stabiel blijven.

Toch is niet alles rozengeur en maneschijn. Wie oplossingen bouwt met interoperabele bouwblokken, is voor een stukje afhankelijk van anderen. Het ownership zit immers verspreid binnen een ruime community. De totale kwaliteit van je oplossing wordt bepaald door de som van alle delen. Daarom zijn duidelijke governance-afspraken nodig.

Interoperabiliteit als kernprincipe bij Skryv

Interoperabiliteit is een belangrijk kernprincipe bij Skryv. Enerzijds zijn Skryv‑applicaties opgebouwd uit generieke, los gekoppelde bouwblokken die met elkaar samenwerken via open standaarden. Anderzijds biedt elke Skryv‑applicatie zelf modulaire componenten aan die vlot integreerbaar zijn in een ruimer IT‑landschap, met respect voor bestaande portalen, databronnen en monitoring‑tools.

Voor IT‑managers en infrastructuurbeheerders betekent dit dat je inzet op een cloud‑native, modulair platform dat vendor lock‑in vermijdt, bestaande overheidssystemen respecteert en past binnen een goed beheersbare architectuur. Overheden blijven zo zelf aan het stuur van hun digitale toepassingen, terwijl ze stap voor stap kunnen aanpassen, uitbreiden of vernieuwen zonder hun hele landschap overhoop te halen.